De torens van San Gimignano

san-gimignano

De (over-)overgrootouders van Frederic Salvucci, verbonden aan MIT, woonden vroeger in het Italiaanse San Gimignano. Het stadje had in de Middeleeuwen te maken met steeds meer overvallen. De welgestelden uit de stad begonnen met het bouwen van torens om hun bezittingen te beschermen. Deze torens zijn nu een van San Gimignano’s bekendste attracties. Later besloot de gemeente dat het zo niet meer kon: het werd tijd om een muur om de stad te trekken en dieven op afstand te houden. Salvucci trok op het congres Infrastructure Innovation in a Changing Environment (20 november jl.) de parallel met klimaatadaptatie in Boston (Verenigde Staten). Ook nu zie je dat de welgestelden – de rijkere buurten, het ziekenhuis – hun bezittingen in veiligheid brengen, door bijvoorbeeld gebouwen op te hogen of kwetsbare ICT naar hogere verdiepingen te verplaatsen. De zwakkeren hebben het nakijken. Salvucci stelde (retorisch) de vraag of Amerikanen niet beter gezamenlijk kunnen optrekken, à la het Nederlandse model. Of zou er zich eerst een crisis moeten voordoen?

Dag Albert Cuyp, hallo Achterhoek

maxwellcafe

Afgelopen weekend stond een leuk stuk van Hannah Jansen Morrison in Trouw over haar sprong van Amsterdam naar de Achterhoek. Hoewel de wereld in rap tempo verstedelijkt, is er ook een tegenbeweging op gang gekomen (counterurbanisation). Het gaat om stedelingen die naar het platteland verlangen – de rurale idylle – en de stad verlaten. Morrison’s interessantste observatie vond ik dat je op het platteland onderdeel wordt van de lokale gemeenschap, terwijl je in steden als Amsterdam alleen maar je ‘peer group’ tegenkomt. Ate Poorthuis en collega’s concludeerden eerder iets vergelijkbaars in een blog voor Ruimtevolk: “hoogopgeleide, jonge kenniswerkers (…) springen van binnenstad naar binnenstad”. Elke groep krijgt zo zijn eigen plekje in de stad, we komen elkaar steeds minder tegen. En inderdaad: ook ik stond afgelopen zaterdagavond vrolijk biertjes van Stadsbrouwerij ’t IJ te drinken in een hip café in Amsterdam-Oost, en met mij nog veel andere hoogopgeleide leeftijdsgenoten. Hoeveel van hen zullen net als Morrison de stap maken naar de Achterhoek?

Het stuk van Morrison is hier te lezen; het blog van Poorthuis en collega’s staat hier.

Onder de oppervlakte

hedwigepolder

Op 1 februari zond de VPRO de mooie film Onder de oppervlakte uit over de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen. De documentaire is geregisseerd door Digna Sinke. Het is een prachtig voorbeeld waarin Bent Flyvbjerg’s ideeën over macht en rationaliteit duidelijk te zien zijn. Sinke raakt de weg kwijt in het politieke proces rondom het ontpolderen van de Hedwigepolder. Ministers komen en gaan, de Vlamingen houden hun poot stijf en de Zeeuwen tasten in het ongewisse. Zoals Flyvbjerg al stelde: macht volgt een rationaliteit die rationaliteit niet kent.

De documentaire is hier terug te kijken. Het boek van Bent Flyvbjerg heet Rationality and Power: Democracy in Practice (1998) en volgt de ontwikkelingen in het stadscentrum van Aarhus (Denemarken).