Prikkelende verbeelding

ruimtevoorderiviernijmegen2

Er werden weer een aantal mooie vergezichten gepresenteerd in NRC Handelsblad. Vorige week pleitte Zef Hemel om Schiphol in zijn geheel te verplaatsen naar Lelystad. Gisteren stond er een bijdrage van Wouter van Dieren in om een nieuwe kustlijn te bouwen om de zeespiegelstijging het hoofd te bieden. Het is te gemakkelijk om beide ideeën af te doen als onhaalbaar, vergezocht of iets anders. Zoals hoogleraar Maarten Hajer (Universiteit van Utrecht) al een tijdje betoogt: de problemen van nu zijn een probleem van de verbeelding. Grootse ideeën kunnen ons helpen om te gaan handelen, zoals Hajers IABR project over duurzame energie-opwekking op de Noordzee. In zijn woorden op de Correspondent: de toekomst moet naar voren worden gehaald, bijvoorbeeld met maquettes of animaties. Op deze manier wordt het onvermijdelijke geadresseerd (zoals klimaatverandering), maar kan het ook een wenkend perspectief bieden: we kunnen die kant op, en kijk eens hoe mooi dat kan worden of welke kansen dat biedt! PBL-directeur Hans Mommaas noemt in een interview met NRC Handelsblad het Ruimte voor de Rivier-programma een goed voorbeeld: “Dat stelt eisen aan de hoogte van dijken, maar geeft tegelijkertijd een nieuw ontwikkelperspectief. Ruimte voor de rivier, nieuwe natuur. Dan slaag je erin van de last een lust te maken.” De opiniestukken van Hemel en Van Dieren hebben die intentie ook. Laat de discussie maar beginnen.

Bovenstaande foto is afkomstig van de Rijkswaterstaat Beeldbank.

Advertenties

Planologie als kunst

Zef Hemel.jpg

Maak geen plannen, maar kunst. Het was de centrale boodschap van Zef Hemel (werkzaam voor de Amsterdam Economic Board en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam), die vandaag een prikkelende Planologielezing in Groningen hield. Aan de hand van zeven voorbeelden vertelde Hemel over zijn inspiratiebronnen (onder andere kunstenaar Ilja Kabakov en planoloog Patrick Geddes) en over de projecten waar hij de afgelopen jaren aan heeft gewerkt (Volksvlijt 2056 en Vrijstaat Amsterdam). Het gemeenschappelijke element in deze projecten was het stimuleren van dromen. Samen met kunstenaars werden Amsterdammers uitgedaagd te dromen over de toekomst. Stuur mensen de buurt in met een camera, zet ze bij elkaar en er ontstaan vanzelf verhalen en ideeën. Al die inspiratie hoeft niet worden omgezet in een gedeeld droombeeld. Aan consensus heeft Hemel een broertje dood, want er is immers niet één toekomst. De dromen hoeven ook niet in plannen te worden gegoten – dat werkt toch niet. De planologie van vandaag werd afgedaan als te bureaucratisch en te rationeel. Zelforganisatie zou leidend moeten zijn, waar de kunst bij helpt. De projecten van Hemel illustreerden welke bewegingen dromen op gang kunnen brengen. De zaal morde nog wat: wat blijft er over van de planoloog als we dromen niet mogen omzetten in plannen?